Chuẩn bị mặt bằng lắp trạm đo khối tích xe tải và xà lan

Trạm đo khối tích chỉ cho số liệu dùng được khi mặt bằng, nguồn điện và quy định vận hành được chuẩn bị đúng. Đặt cổng đo sai chỗ, thiếu đoạn đường thẳng, nguồn điện chập chờn hay tài xế không mở bạt đều khiến trạm báo “Không đo được” và chuyến phải xác minh lại bằng tay. Vì vậy việc chuẩn bị mặt bằng lắp trạm đo khối tích nên bắt đầu ngay từ giai đoạn thiết kế mặt bằng công trường, không phải bước bổ sung sau khi thi công.

Bài viết tổng hợp checklist chuẩn bị cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án và đơn vị thi công hạ tầng, theo hạng mục phối hợp của giải pháp đo khối tích xe tải và xà lan Smart Box AI.

Trạm đo khối tích xe tải và xà lan là gì?

Mỗi trạm là một bộ hoàn chỉnh gồm kết cấu thép, cảm biến LiDAR, camera AI, bộ xử lý và tủ điện. Kết cấu thép được gia công theo kích thước thực tế sau khảo sát. Để trạm cho ra dữ liệu dùng được cho đối soát, phía chủ đầu tư cần chuẩn bị thêm mặt bằng, nguồn điện, danh mục phương tiện và quy định vận hành cho nhà thầu.

Giải pháp Smart Box AI — hệ thống đo khối tích xe tải và xà lan do Việt Đức Trí Group phát triển, An Ninh Số cung cấp và triển khai. Hệ thống gồm hai loại trạm tại hiện trường và một máy chủ tại công trường:

• Trạm xe tải: đặt tại cổng ra vào công trường, mỏ, bãi chứa; LiDAR trên cổng khung quét thùng xe, camera đọc biển số trước và sau.
• Trạm xà lan: đặt tại luồng vào bến, cảng nhập hàng; LiDAR trên khung vươn quét hầm hàng và mạn, camera đọc số hiệu xà lan hai mạn.

Trạm hoạt động theo nguyên tắc đo hai lần mỗi chuyến: lần vào có hàng và lần ra rỗng, từ đó tính khối lượng thực giao. Nguyên tắc này quyết định nhiều yêu cầu mặt bằng phía dưới, vì cả xe vào lẫn xe ra đều phải đi qua vùng đo.

Mặt bằng: vị trí cổng đo và đoạn đường thẳng phẳng

Cổng đo xe tải cần đặt trên đoạn đường thẳng, phẳng khoảng 30 m trước và sau cổng, có gờ giảm tốc và biển báo 15 km/h. Với xà lan, cần phao luồng dẫn xà lan đi giữa khung đo và biển báo 5 km/h.

Yêu cầu với trạm xe tải

• Đoạn đường thẳng, phẳng khoảng 30 m trước và sau cổng đo, không có vật cản che tầm quét LiDAR và tầm nhìn camera.
• Cổng khung thép mạ kẽm vượt đường, thông thủy tối thiểu 6,5 m, cảm biến treo ở độ cao khoảng 8 m, có mái che.
• Gờ giảm tốc và biển báo 15 km/h trên đường vào cổng.
• Vị trí đặt cổng phải để cả xe vào có hàng lẫn xe ra rỗng đều đi qua cùng cổng đo.
• Tránh đặt cổng ngay khúc cua hoặc nơi phương tiện khác cắt ngang vùng đo.

Yêu cầu với trạm xà lan

• Khung thép vượt luồng, hoặc trụ có cần vươn 6–8 m ra phía luồng.
• Đáy khung cao hơn mạn xà lan lúc triều cường tối thiểu 3 m.
• Phao luồng dẫn xà lan đi giữa khung đo; biển báo tốc độ 5 km/h.

Khi khảo sát, nên vẽ mặt bằng hiện trạng có đánh dấu vị trí cổng đo, khung đo, tủ điện, tuyến cáp và hướng di chuyển của phương tiện. Bản vẽ này là cơ sở để gia công kết cấu thép đúng kích thước và để ban quản lý dự án nghiệm thu.

Điện: nhu cầu 1,5–2,4 kWh/ngày và phương án solar

Trạm xe tải tiêu thụ khoảng 1,5–1,9 kWh/ngày, trạm xà lan khoảng 1,9–2,4 kWh/ngày, chạy 24/24. Chủ đầu tư cấp nguồn điện lưới hoặc máy phát đến hai trạm; nơi không có nguồn điện, có thể chào thêm hệ solar riêng cho trạm.

Vì trạm chạy liên tục cả ngày lẫn đêm, yêu cầu quan trọng nhất là nguồn ổn định. Chủ đầu tư cần xác nhận:

1. Nguồn cấp cho từng trạm: điện lưới hay máy phát, và tuyến cáp từ nguồn đến tủ điện trạm.
2. Phương án khi nguồn chính gián đoạn: tủ điện trạm có UPS cho thiết bị.
3. Nếu dùng hệ solar riêng: vị trí đặt tấm pin không bị che bóng, được khảo sát cùng vị trí trạm.
4. Đầu mối phụ trách điện tại công trường để phối hợp khi có sự cố.

Hệ thống giám sát thiết bị theo dõi cả nguồn điện của từng trạm và báo khi mất tín hiệu, giúp đội vận hành phát hiện sự cố điện sớm thay vì chờ đến cuối ca mới biết thiếu dữ liệu.

Tủ điện, UPS, chống sét và kết nối VPN

Tủ điện trạm đạt IP65, có quạt và hút ẩm, UPS, chống sét nguồn và mạng, tiếp địa; trạm xà lan dùng cấu hình như trạm xe tải. Trạm gửi kết quả về trung tâm qua VPN; mất kết nối thì lưu đệm và gửi bù.

• Tủ điện IP65: chống bụi và nước, có quạt và hút ẩm cho môi trường công trường, bến bãi.
• UPS: giữ thiết bị hoạt động khi nguồn điện gián đoạn ngắn.
• Chống sét nguồn và mạng: bảo vệ cả đường điện và đường mạng vào tủ.
• Tiếp địa: hệ thống tiếp địa cho trạm.
• VPN: đường truyền bảo mật gửi kết quả từ trạm về trung tâm.

Việc kết nối VPN nên thống nhất với bộ phận IT của chủ đầu tư ngay từ giai đoạn khảo sát. Toàn bộ dữ liệu lưu tại công trường và máy chủ của dự án, không đưa lên dịch vụ bên ngoài. Tại chốt bảo vệ và trung tâm có thể dùng chung đầu ghi, TV và máy chủ của hệ thống camera hiện có.

Danh mục phương tiện, hồ sơ đăng kiểm và bảng khối lượng riêng

Chủ đầu tư cung cấp danh sách xe, xà lan của từng nhà thầu; hồ sơ đăng kiểm xà lan (kích thước hầm, mớn nước); và bảng khối lượng riêng theo loại vật liệu để quy đổi m³ sang tấn. Đây là dữ liệu đầu vào để cấu hình hệ thống và đối soát khối lượng.

Danh mục phương tiện nên ghi rõ biển số hoặc số hiệu, chủ phương tiện và nhà thầu quản lý. Sau đó, mỗi phương tiện được đăng ký khuôn một lần:

• Khuôn thùng xe tải: xe chạy rỗng qua cổng 3 lượt ở các tốc độ khác nhau; hệ thống lưu kích thước lòng thùng và đáy thùng làm chuẩn, phát hiện khi thùng bị nâng thành hoặc đổi xe.
• Khuôn hầm xà lan: kích thước hầm, dung tích, diện tích mặt đường nước theo hồ sơ đăng kiểm, kiểm tra lại bằng lần quét rỗng đầu tiên.

Trạm xe tải áp dụng cho xe ben 2–4 chân và sơ mi rơ moóc thùng hở chở cát, đất, đá. Bảng khối lượng riêng do Chủ đầu tư ban hành; vì khối lượng riêng của vật liệu rời thay đổi theo độ ẩm và độ chặt, bảng cần được rà lại khi nguồn vật liệu thay đổi. Phương tiện không có trong danh sách sẽ bị cảnh báo “Phương tiện lạ”, nên cần cập nhật danh mục trước khi xe, xà lan mới vào trạm.

Quy định vận hành: mở bạt, tốc độ và thứ tự qua cổng

Chủ đầu tư ban hành quy định cho nhà thầu: mở bạt trước cổng đo; đúng tốc độ 15 km/h với xe tải, 5 km/h với xà lan; mỗi lần một xe; xe ra cũng qua cổng đo. Đây là điều kiện để trạm quét đủ dữ liệu và đạt chỉ tiêu đo.

1. Mở bạt: xe phải mở bạt che trước cổng đo để LiDAR quét được bề mặt hàng.
2. Tốc độ: xe tải chạy qua cổng khung thép dưới 15 km/h, không cần dừng; xà lan qua khung đo dưới 5 km/h theo phao luồng.
3. Thứ tự: mỗi lần một xe qua cổng, không đi sát nhau trong vùng đo.
4. Xe ra: xe rỗng vẫn phải qua cổng đo khi ra để xác định m³ còn sót.

Nếu xe còn phủ bạt, chạy quá nhanh hoặc hai xe quá sát nhau, hệ thống báo “Không đo được” và chuyển chuyến đó vào hàng chờ xác minh. Quy định nên được phổ biến cho tài xế, giám sát tại bến bãi và thể hiện bằng biển báo tại cổng đo.

Quy trình đo hai lần mỗi chuyến và lưu dữ liệu

Mỗi chuyến được đo hai lần: lúc vào có hàng và lúc ra rỗng. Khối lượng thực giao bằng m³ vào trừ m³ còn sót. Mỗi chuyến lưu biển số, ảnh, hình 3D đống hàng, clip camera và điểm tin cậy 0–100.

Điểm tin cậy được chấm theo tốc độ, che khuất, thời tiết; lần đo kém tự chuyển cán bộ xác minh. Cán bộ xem ảnh, hình 3D, clip camera rồi duyệt hoặc điều chỉnh; chỉ Chủ đầu tư được điều chỉnh số m³ và mọi thay đổi đều ghi nhật ký.

Với xà lan, ngoài quét 3D hầm hàng, hệ thống đo mớn nước lúc vào và lúc ra để ra số tấn, rồi đối chiếu với số tấn quy đổi từ m³. Đây là lý do hồ sơ đăng kiểm xà lan cần có đủ kích thước hầm và mớn nước.

Trạm vẫn đo khi mất mạng, lưu đệm tối thiểu 7 ngày và tự gửi bù khi có kết nối lại. Với bến bãi có đường truyền không ổn định, đây là yếu tố quan trọng để không mất chuyến.

Phối hợp hiệu chuẩn và chạy thử

Sau lắp đặt, trạm được hiệu chuẩn tại hiện trường và chạy thử 4 tuần rồi mới nghiệm thu. Chủ đầu tư bố trí xe và xà lan chạy đối chứng trong thời gian chạy thử, cùng phao luồng và biển báo tại luồng, đường vào cổng.

Các bước hiệu chuẩn cần phối hợp:

1. Khối chuẩn: đặt khối thép kích thước đã biết dưới cổng đo để căn chỉnh cảm biến.
2. Xe rỗng: mỗi xe chạy qua 3 lần ở các tốc độ khác nhau để lập khuôn thùng và kiểm tra độ lặp lại.
3. Đối chứng xe có hàng: san phẳng mặt hàng ngang thành thùng và đo tay; có trạm cân thì đối chứng thêm theo tấn.
4. Xà lan: đo khuôn hầm lúc rỗng, so với hồ sơ đăng kiểm; đối chứng bằng giám định mớn nước thủ công.
5. Định kỳ: kiểm tra lại bằng khối chuẩn mỗi tháng và sau mỗi lần di dời trạm.

Sai số khối tích ≤ ±3% với xe tải (chuyến từ 10 m³) và ≤ ±5% với xà lan là chỉ tiêu đề xuất, hai bên thống nhất lại theo kết quả chạy thử 4 tuần. Nghiệm thu trên 50 chuyến xe tải và 10 chuyến xà lan có đối chứng trong 7 ngày liên tục; phần mềm xuất bảng so sánh m³ đo, m³ đối chứng và sai số từng chuyến để hai bên ký xác nhận. Mặt bằng đúng yêu cầu ngay từ đầu giúp giai đoạn này không phải làm lại.

Bảng tóm tắt yêu cầu chuẩn bị mặt bằng

Bảng dưới đây tóm tắt các hạng mục chủ đầu tư cần chuẩn bị trước khi lắp trạm đo khối tích xe tải và xà lan.

Sai lầm thường gặp khi chuẩn bị mặt bằng

Phần lớn lỗi chuẩn bị rơi vào ba nhóm: vị trí cổng đo không đủ điều kiện, nguồn điện và tủ điện không đảm bảo, và thiếu quy định vận hành cho nhà thầu.

Giải pháp liên quan

Đo khối tích xe tải & xà lan — Smart Box AI: LiDAR 3D và camera AI đo m³ từng chuyến, xe không phải dừng; mỗi chuyến có biển số, ảnh, hình 3D làm căn cứ nghiệm thu. Xem giải pháp, đặt lịch khảo sát hiện trường →

Câu hỏi thường gặp

Trạm đo khối tích xe tải cần mặt bằng như thế nào?

Cần đoạn đường thẳng, phẳng khoảng 30 m trước và sau cổng đo, có gờ giảm tốc và biển báo 15 km/h, cộng vị trí đặt tủ điện. Cổng khung thép vượt đường có thông thủy tối thiểu 6,5 m. Kết cấu thép được gia công theo kích thước thực tế sau khảo sát.

Trạm xà lan có cần phao luồng không?

Có. Phao luồng dẫn xà lan đi giữa khung đo, kèm biển báo 5 km/h. Khung thép vượt luồng hoặc trụ có cần vươn 6–8 m, đáy khung cao hơn mạn xà lan lúc triều cường tối thiểu 3 m.

Nếu khu vực không có điện lưới thì sao?

Chủ đầu tư cấp nguồn điện lưới hoặc máy phát đến hai trạm; nếu không có, có thể chào thêm hệ solar riêng. Trạm xe tải dùng khoảng 1,5–1,9 kWh/ngày, trạm xà lan khoảng 1,9–2,4 kWh/ngày, chạy 24/24.

Dữ liệu đo có bị mất khi mạng gián đoạn không?

Không. Trạm vẫn đo khi mất mạng, lưu đệm tối thiểu 7 ngày và tự gửi bù khi có kết nối lại. Dữ liệu lưu tại công trường và máy chủ của dự án, không đưa lên dịch vụ bên ngoài.

Ai chịu trách nhiệm cung cấp danh mục phương tiện?

Chủ đầu tư cung cấp danh sách xe, xà lan của từng nhà thầu, hồ sơ đăng kiểm xà lan (kích thước hầm, mớn nước) và bảng khối lượng riêng theo loại vật liệu. Phương tiện không có trong danh sách sẽ bị cảnh báo là phương tiện lạ, nên cần cập nhật trước khi phương tiện mới vào trạm.

Quy định tốc độ 15 km/h và 5 km/h có bắt buộc không?

Đây là quy định Chủ đầu tư ban hành cho nhà thầu, cùng với mở bạt trước cổng đo, mỗi lần một xe và xe ra cũng qua cổng đo. Xe còn phủ bạt, chạy quá nhanh hoặc hai xe quá sát nhau sẽ bị báo không đo được và chuyển vào hàng chờ xác minh.

Sau khi lắp đặt, bao lâu thì nghiệm thu?

Trạm được hiệu chuẩn tại hiện trường và chạy thử 4 tuần rồi mới nghiệm thu. Sai số ≤ ±3% với xe tải (chuyến từ 10 m³) và ≤ ±5% với xà lan là chỉ tiêu đề xuất, hai bên thống nhất lại theo kết quả chạy thử 4 tuần. Chủ đầu tư bố trí xe và xà lan chạy đối chứng trong thời gian chạy thử.

Để chuẩn bị mặt bằng lắp trạm đo khối tích xe tải và xà lan đúng kỹ thuật, bước đầu tiên là khảo sát hiện trường. An Ninh Số khảo sát vị trí đặt cổng đo, khung đo, nguồn điện và luồng xe, xà lan; đề xuất cấu hình trạm và trình diễn trực tiếp theo lịch của Chủ đầu tư. Gọi hotline 0796 700 777 để đặt lịch, hoặc xem chi tiết tại trang giải pháp đo khối tích Smart Box AI.